Naar de inhoud

Wat moet je eten om af te vallen? Het eerlijke antwoord

Door Jelle Veenstra6 min lezen

Kort antwoord

Er bestaat geen product waar je van afvalt. Je valt af als je een tijd minder energie binnenkrijgt dan je verbruikt. Wat je eet, bepaalt wel hoe makkelijk dat gaat. Kies vooral eten dat goed vult voor weinig calorieën: groente, fruit, een eiwitbron en volkoren of aardappelen. Gebruik de Schijf van Vijf als basis en laat ruimte voor wat je lekker vindt.

Typ "wat moet je eten om af te vallen" in een zoekmachine en je krijgt lijstjes. Avocado, eieren, groene thee, havermout, chiazaad. Alsof er een boodschappenkar bestaat waar de kilo's vanzelf van verdwijnen.

Die kar bestaat niet. Er is geen eten waar je van afvalt. Er is wel eten waarmee afvallen een stuk makkelijker wordt. Dat verschil is waar het om draait.

Bestaat er eten waar je van afvalt?

Nee. Of je afvalt, hangt af van je caloriebalans. Krijg je een tijd minder energie binnen dan je verbruikt, dan val je af. Dat geldt voor elk dieet, hoe het ook heet.

En alle, maar dan ook alle, maar dan ook alle diëten komen daarop neer, op de caloriebalans.

Jelle, in aflevering 1

Onderzoek laat hetzelfde zien. In een groot Amerikaans onderzoek volgden 811 volwassenen met overgewicht twee jaar lang een van vier diëten. Het ene had veel koolhydraten, het andere weinig. Het ene veel vet, het andere weinig. Alle vier waren diëten met minder calorieën, en na twee jaar was het gewichtsverlies ongeveer gelijk. Welke voedingsstof de nadruk kreeg, maakte voor het gewicht dus weinig uit.

Hoe die balans werkt, lees je in wat is de caloriebalans. Hoeveel jij ongeveer nodig hebt, staat in hoeveel calorieën per dag om af te vallen.

Ook gezond eten levert calorieën. Olijfolie heeft volgens NEVO 900 kcal per 100 gram, ongezouten cashewnoten 615. Prima producten, maar niet gratis. Waar je je het snelst op verkijkt, lees je in verborgen calorieën.

Waarom het toch uitmaakt wat je eet

Als de caloriebalans beslist, waarom zou je dan nog op je eten letten? Omdat het ene eten je veel langer vol laat zitten dan het andere. En wie vol zit, heeft minder zin om door te eten.

Een belangrijk begrip daarbij is energiedichtheid: hoeveel calorieën er in een gram eten zit. In de podcast legden we het uit met een Mars. Die heeft een hoge energiedichtheid: een klein dingetje met heel veel calorieën. Fruit en groente hebben een lage, want ze hebben weinig calorieën ten opzichte van hun gewicht.

Een paar voorbeelden per 100 gram, volgens NEVO:

  • Gekookte broccoli: 27 kcal
  • Appel: 56 kcal
  • Gekookte aardappelen: 83 kcal
  • Volkorenbrood: 235 kcal
  • Chips: 541 kcal

Voor de calorieën van 100 gram chips eet je dus ongeveer 2 kilo gekookte broccoli. Die krijg je niet eens op.

Werkt dat ook als je wilt afvallen? Amerikaanse onderzoekers lieten 97 vrouwen met obesitas een jaar lang op een van twee manieren eten. De ene groep at minder vet. De andere groep at ook minder vet, maar daarnaast juist meer waterrijk eten, vooral groente en fruit. Niemand kreeg een caloriedoel: ze mochten eten tot ze genoeg hadden.

De groep met extra groente en fruit at meer gram eten en had minder honger. Van de vrouwen die het hele jaar meededen, viel die groep gemiddeld 7,9 kilo af, tegen 6,4 kilo in de andere groep. Het verschil is niet enorm, en het ging om één groep vrouwen. Maar het laat zien dat meer eten en toch afvallen prima samengaan.

Ook hoe bewerkt je eten is, lijkt mee te tellen. In een ander Amerikaans onderzoek verbleven 20 volwassenen vier weken in een onderzoekscentrum. Twee weken kregen ze sterk bewerkt eten, twee weken onbewerkt eten. Ze mochten zelf weten hoeveel ze aten. Met sterk bewerkt eten aten ze ongeveer 500 calorieën per dag meer. Ze kwamen in die twee weken gemiddeld 0,9 kilo aan, en met onbewerkt eten vielen ze 0,9 kilo af. Een klein onderzoek over een korte tijd, maar wel een duidelijk verschil.

Wat zet je dan op je bord?

Geen lijst met verboden producten, maar een paar keuzes die het makkelijker maken:

  • Groente bij bijna elke maaltijd. Veel volume voor weinig calorieën. Het Voedingscentrum adviseert volwassenen minimaal 250 gram groente per dag.
  • Een eiwitbron bij elke maaltijd. Kwark, ei, vis, kip, peulvruchten of tofu. Waarom eiwit zo helpt, lees je in eiwitten en afvallen.
  • Volkoren en aardappelen als basis. Ze geven vezels, en in onderzoek vulden producten met meer vezels beter. Welk brood je kiest, lees je in welk brood is het beste om af te vallen.
  • Een beetje vet, bewust gekozen. Olie, noten en avocado horen erbij, maar lopen snel op.
  • Water, thee en koffie zonder suiker. Dat adviseert ook het Voedingscentrum. Drinken vult nauwelijks. In de podcast zeggen we het zo: eet je sinaasappels los, dan zit je langer vol dan van een glas verse jus.

Hoe je zo'n bord stap voor stap opbouwt, staat in een vullende maaltijd samenstellen. Of je moet ontbijten, lees je in moet je ontbijten om af te vallen.

De Schijf van Vijf als basis, niet als wet

Twijfel je wat gezond is? Dan is de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum een goede basis: vijf vakken met adviezen voor de belangrijkste groepen producten.

Wel een kanttekening. De Schijf is gemaakt om gezond te eten, niet om af te vallen. In de podcast zeggen we het zo: eet je gezond, dan ga je misschien vanzelf gewicht verliezen. Maar dat is niet het doel van de Schijf.

We noemen hem in de podcast daarom een leidraad. Hij is soms vrij zwart-wit. Spinazie à la crème staat er bijvoorbeeld niet in. Maar eet je daardoor wel spinazie, dan kan dat een prima keuze zijn. Hetzelfde geldt voor groente uit blik, als je daardoor makkelijker meer groente eet.

Laat ruimte voor wat je lekker vindt

Het Voedingscentrum rekent er zelf al mee: volwassenen kunnen gemiddeld 15 procent van hun energie halen uit producten die niet in de Schijf van Vijf staan. Dat verschilt wel per persoon. In de podcast noemden we het een beetje de 80-20 regel, maar dan iets specifieker.

Dat is geen achterdeurtje, het hoort erbij. Wie zichzelf alles verbiedt, houdt het zelden lang vol. Waarom 80 procent beter werkt dan perfect, lees je in alles-of-nietsdenken bij afvallen.

Iris doet dat op haar eigen manier. Heeft ze zin in chocolaatjes, dan pakt ze een klein meeneemzakje van ongeveer 100 calorieën in plaats van een hele zak.

Hoe ziet zo'n dag eruit?

Een voorbeeld, geen schema om te volgen. Hoeveel jij nodig hebt, hangt af van je lichaam en van hoeveel je beweegt. De calorieën komen uit NEVO.

  • Ontbijt: 200 gram magere kwark met 40 gram havervlokken en 100 gram blauwe bessen: 300 kcal
  • Lunch: drie sneetjes volkorenbrood (105 gram) met 40 gram 30+ kaas, 100 gram tomaat en 100 gram komkommer: 397 kcal
  • Tussendoor: een appel van 150 gram en een banaan van 120 gram: 194 kcal
  • Avondeten: 125 gram zalm, 250 gram gekookte aardappelen, 250 gram gekookte broccoli en 5 gram olijfolie: 595 kcal
  • Iets lekkers: een handje chips van 25 gram: 135 kcal

Samen is dat ongeveer 1620 kcal. Er zit 450 gram groente in, ruim boven het advies. En het handje chips is ongeveer 8 procent van de calorieën van die dag.

Het ziet er niet spannend uit, en dat is juist de bedoeling. Geen superfoods, geen poeders, geen verboden lijst. Gewoon eten dat vult, met iets lekkers erbij.

Volhouden is de echte test

Het beste eten om af te vallen is eten dat je over een jaar nog steeds met plezier eet. Een streng dieet werkt zolang je het volhoudt, en daar gaat het meestal mis. Daarom zeg ik: stop met diëten.

Wil je weten wat er in jouw week het meeste oplevert, zonder dat je alles hoeft om te gooien? Dat zoeken we samen uit in de coaching.

Uit de podcast

Dit artikel is gebaseerd op deze afleveringen van Maak Afvallen Makkelijk.

Bronnen

Klik op een titel om de bron zelf te lezen.

  1. 1.Sacks e.a. (2009), Comparison of weight-loss diets with different compositions of fat, protein, and carbohydrates. New England Journal of Medicinepubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  2. 2.Ello-Martin e.a. (2007), Dietary energy density in the treatment of obesity: a year-long trial comparing 2 weight-loss diets. American Journal of Clinical Nutritionpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  3. 3.Hall e.a. (2019), Ultra-processed diets cause excess calorie intake and weight gain: an inpatient randomized controlled trial. Cell Metabolismpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  4. 4.Holt e.a. (1995), A satiety index of common foods. European Journal of Clinical Nutritionpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  5. 5.Voedingscentrum: Gezond eten met de Schijf van Vijf (vijf vakken, 15 procent buiten de Schijf, dranken zonder suiker)voedingscentrum.nl ↗
  6. 6.Voedingscentrum: Groente (advies minimaal 250 gram per dag)voedingscentrum.nl ↗
  7. 7.RIVM: NEVO-online 2025/9.0, Nederlands Voedingsstoffenbestand (calorieën per 100 gram)nevo-online.rivm.nl ↗
Jelle Veenstra

Eten dat past bij je leven? Dat zoeken we samen uit.

Je hoeft niet alles om te gooien. In de persoonlijke coaching kijk ik 90 dagen met je mee naar wat je nu eet en koopt. Samen zoeken we keuzes die je ook op een drukke dinsdag volhoudt. Zonder voedingsschema.

Laat je gegevens achter, dan stuur ik je persoonlijk een berichtje.

Plan je gratis kennismaking

Geen verplichtingen.