Naar de inhoud

Waarom ben ik ineens zwaarder? Zo zit het met die kilo

Door Jelle Veenstra5 min lezen

Kort antwoord

Die extra kilo is bijna nooit vet. Voor een kilo vet moet je zo'n 7.700 calorieën meer eten dan je verbruikt. Wat je ziet, is vooral vocht door zout en koolhydraten, eten dat nog in je darmen zit, je cyclus of een zware training. Kijk daarom niet naar één weging, maar naar je weekgemiddelde. Pas als dat een paar weken stijgt, kom je echt aan.

Een gezellig etentje. Een avond pizza op de bank. Of gewoon de feestdagen. De ochtend erna stap je op de weegschaal en staat er ineens een kilo meer. Soms zelfs twee.

Schrikken is logisch. Maar die kilo is bijna nooit vet.

Is die extra kilo vet?

Nee, bijna nooit. Een simpele som laat dat zien.

Volgens de vuistregel zit er zo'n 7.700 calorieën in een kilo lichaamsvet. Wil je in één dag een kilo vet aankomen, dan moet je dus zo'n 7.700 calorieën méér eten dan je verbruikt. Bovenop wat je normaal al eet. Voor twee kilo vet is dat 15.400 calorieën extra. Dat lukt bijna niemand, ook niet met kerst.

Van één pizza kom je echt geen anderhalve kilo vet aan. Wat je de ochtend erna ziet, is vooral vocht. Het Voedingscentrum zegt het ook: dat je gewicht schommelt, komt vooral door je vochthuishouding.

Waarom ben je ineens zwaarder?

Er zijn honderden redenen waardoor je de ene ochtend zwaarder bent dan de andere. Dit zijn de belangrijkste.

  • Zout. Pizza, chips, worst, kaas of sushi: daar zit vaak meer zout in dan je normaal eet. Het natrium uit zout trekt water aan, legt het Voedingscentrum uit. Je lichaam houdt dan tijdelijk meer vocht vast. In de podcast zeiden we het zo: niet de pizza maakt je de dag erna zwaarder, maar het zout erin.
  • Koolhydraten. Je lichaam slaat koolhydraten op als glycogeen, in je spieren en je lever. Dat glycogeen wordt opgeslagen met drie tot vier delen water. Eet je een dag veel brood, pasta, aardappels of taart, dan weeg je de ochtend erna dus meer. Andersom verklaart dit waarom het eerste gewichtsverlies bij koolhydraatarm eten zo hard gaat.
  • Veel drinken op de avond. Na een zoute maaltijd krijg je dorst. Drink je voor het slapen nog veel water, dan plas je dat niet allemaal uit voor de volgende ochtend.
  • Eten dat nog in je lijf zit. Ben je een paar dagen niet naar de wc geweest, dan ben je ook een stuk zwaarder.
  • Je cyclus. Een onderzoek volgde 62 gezonde vrouwen een jaar lang met een dagboek. Gemiddeld voelden ze zich het meest opgeblazen op de eerste dag van de menstruatie, en rond de eisprong nam dat gevoel weer toe. Dat ging over hoe vrouwen het zelf ervoeren, niet over de weegschaal. En het verschilt per persoon: de een is zwaarder tijdens de menstruatie, de ander de week ervoor of erna.
  • Net gesport. Weeg je jezelf vlak na een krachttraining, dan zegt dat getal weinig. In de podcast noemden we de opgepompte spieren, het water dat je tijdens het sporten drinkt en het zweet dat je verliest.
  • Alcohol. Alcohol haalt vocht uit je lichaam. De ochtend na een avond drinken lijk je daardoor soms juist lichter. Zodra je weer gewoon eet en drinkt, komt dat vocht terug, en dan lijkt het alsof je ineens aankomt. Meer daarover lees je in alcohol en afvallen.

Na het weekend en na de feestdagen

Op een feestdag komt alles samen. Zout eten, veel koolhydraten, een paar drankjes en vaak laat nog wat lekkers. Geen wonder dat de weegschaal daarna schrikt.

Ook een gewoon weekend zie je terug. In een Fins onderzoek met 80 volwassenen lag het gewicht op zondag en maandag het hoogst en zakte het daarna door de week. De onderzoekers noemen die weekendbult normaal, en geen teken dat je aankomt.

En de feestdagen? Onderzoekers in de Verenigde Staten volgden bijna 200 volwassenen rond de feestdagen. Gemiddeld kwamen ze in die periode 0,37 kilo aan. De twee kilo die je begin januari ziet, is dus grotendeels tijdelijk. Alleen ging dat kleine beetje echte gewicht er in het onderzoek daarna ook niet vanzelf weer af. Hoe je het in december klein houdt, lees je in aankomen met kerst voorkomen.

Wanneer kom je wél echt aan?

Eén weging zegt niets. Een trend over weken wel.

Kijk daarom niet naar je gewicht van dag tot dag, maar van week tot week. Liever nog van maand tot maand. Weeg elke ochtend op dezelfde manier en reken aan het eind van de week je gemiddelde uit. Hoe dat precies werkt, lees je in elke dag wegen.

Ligt je weekgemiddelde een paar weken achter elkaar hoger? Dan kom je echt aan. Ga dan eerlijk na wat er veranderd is. Eet je vaker buiten de deur, duurt het weekend langer, of zet je minder stappen? Waar het meestal in zit, lees je in waarom val ik niet af.

Soms kom je aan door ziekte of medicijnen, schrijft het Voedingscentrum. Kom je aan terwijl je niets anders doet, of maak je je zorgen? Bespreek het dan met je huisarts.

Je valt af, maar de weegschaal zakt niet

Het kan ook andersom. Je doet het goed en je broek zit losser, maar het getal blijft hangen. Ook dan kan vocht de boosdoener zijn. Een zoute maaltijd, een zware training of je cyclus kan een paar dagen verbergen wat er onder de streep wel gebeurt.

Daarom telt ook hier het gemiddelde over weken. Blijft dat een paar weken gelijk terwijl je alles goed doet? Lees dan over het gewichtsplateau.

Wat doe je de ochtend na een zware dag?

  1. Schrik niet van het getal. Schrijf het op en ga door met je dag.
  2. Eet gewoon normaal. Ga niet compenseren door maaltijden over te slaan of extra te sporten. Waarom dat averechts werkt, lees je in te veel gegeten.
  3. Pak je gewone ritme weer op. Eet je weer zoals altijd, dan krijgt je lichaam de tijd om het extra vocht kwijt te raken.
  4. Zet een stap extra. Doet de weegschaal niet wat je wil? Draai het om en doe er gewoon nog een stapje bij.
  5. Kijk aan het eind van de week naar je gemiddelde. Niet naar die ene ochtend.

Ik vind het altijd zonde om je energie aan dat ene getal te besteden. Focus op de dingen waar je wél invloed op hebt: wat je eet, hoeveel je beweegt en hoe je slaapt. Dan volgt de weegschaal vanzelf, alleen nooit in een rechte lijn.

Schrik je steeds van de weegschaal en wil je dat iemand met je meekijkt naar je cijfers? Dat doen we in de coaching.

Uit de podcast

Dit artikel is gebaseerd op deze afleveringen van Maak Afvallen Makkelijk.

Bronnen

Klik op een titel om de bron zelf te lezen.

  1. 1.Voedingscentrum: Lichaamsgewicht (schommelingen door vocht)voedingscentrum.nl ↗
  2. 2.Voedingscentrum: Zout en natriumvoedingscentrum.nl ↗
  3. 3.Hall (2008), What is the required energy deficit per unit weight loss? Int J Obespubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  4. 4.Kreitzman e.a. (1992), Glycogen storage, illusions of easy weight loss. American Journal of Clinical Nutritionpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  5. 5.White e.a. (2011), Fluid retention over the menstrual cycle, 1-year data from the Prospective Ovulation Cohort. Obstetrics and Gynecology Internationalpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  6. 6.Yanovski e.a. (2000), A prospective study of holiday weight gain. N Engl J Medpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  7. 7.Orsama e.a. (2014), Weight rhythms, weight increases during weekends and decreases during weekdays. Obesity Factspubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
Jelle Veenstra

Snappen wat er bij jou gebeurt? Dat zoeken we samen uit.

Hoe het werkt, lees je hier. Hoe het in jouw week zit, is een ander verhaal. In de persoonlijke coaching kijk ik 90 dagen met je mee, met elke week een check-in via WhatsApp. Zo leer je zelf zien wat er gebeurt en hoe je bijstuurt.

Laat je gegevens achter, dan stuur ik je persoonlijk een berichtje.

Plan je gratis kennismaking

Geen verplichtingen.