Naar de inhoud

Afvallen als je partner niet meedoet: zo pak je het aan

Door Jelle Veenstra7 min lezen

Kort antwoord

Je partner hoeft niet mee te doen om jou te laten afvallen. Kies eerst voor jezelf en wees zelf het voorbeeld. Vertel vanuit jezelf waarom het belangrijk voor je is, en vraag concreet om hulp: minder olie in de pan, chips niet standaard in huis, af en toe proeven wat jij kookt. Steun is meedenken, geen controle. En vraag ook hoe je partner erin staat.

Je staat in de keuken een maaltijd met veel groenten te maken. Vanaf de bank klinkt het: "Ga je nou wéér zo'n gezonde salade maken?" Of je pakt een stukje chocola uit de koelkast en hoort meteen: "Doe je het nou alweer?"

Afvallen is al lastig genoeg. Als de persoon met wie je je huis, je koelkast en je avondeten deelt niet meedoet, voelt het soms alsof je tegen de stroom in zwemt.

In de podcast zeiden we het meteen: we zijn geen relatietherapeuten. Maar dit onderwerp vroegen zoveel luisteraars aan, dat we er een hele aflevering over maakten. Dit is wat je zelf kunt doen.

Moet je partner meedoen om af te vallen?

Nee. Jij kunt afvallen, ook als je partner gewoon blijft eten wat hij of zij altijd at. Maar steun maakt het wel een stuk makkelijker. Dat zei ik al in aflevering 7:

Als jij steun krijgt van je omgeving, wordt het gewoon duizend keer makkelijker om gewicht te verliezen.

Jelle, in aflevering 7

Duizend keer is natuurlijk een beetje overdreven. Het punt blijft staan: wie elke avond naast een open zak chips zit, heeft het zwaarder dan wie samen een rondje gaat wandelen.

Wat zegt onderzoek over stellen en afvallen?

Stellen beïnvloeden elkaar, ook als maar één van de twee bewust bezig is.

Een Amerikaans onderzoek volgde 130 stellen. Steeds ging één van de twee aan de slag met afvallen, met een afvalprogramma of alleen met een folder. De partner kreeg niets. Toch viel die partner in een half jaar gemiddeld ongeveer 2 kilo af. Bijna een op de drie verloor minstens 3 procent van zijn gewicht. Onderzoekers noemen dat het rimpeleffect.

Een groot Engels onderzoek onder ruim 3700 stellen van 50 jaar en ouder zag hetzelfde patroon. Viel de ene partner af, dan lukte het de ander ook vaker om minstens 5 procent kwijt te raken. Bij mannen ging het om 26 tegenover 10 procent, bij vrouwen om 36 tegenover 15 procent.

Zie dit als een aanwijzing, niet als een belofte. Het Engelse onderzoek laat een verband zien, geen oorzaak. En het Amerikaanse onderzoek had geen groep stellen waarin niemand iets deed. Hoeveel van dat gewichtsverlies echt door de afvallende partner kwam, is dus niet precies te zeggen. Wat het wel doet vermoeden: jouw keuzes blijven niet op jouw bord. Ze waaien vaak over naar de rest van het huis.

Waarom doet je partner niet mee?

Voordat je boos wordt, helpt het om te snappen waar het vandaan komt. Een paar redenen die in de podcast voorbijkwamen:

  • Je partner heeft het al vaker zien gebeuren. Heb je al heel wat diëten geprobeerd, dan denkt hij of zij: daar gaan we weer. Eerlijk is eerlijk, die partner snap ik ook wel.
  • Je partner vindt je mooi zoals je bent. Dat is eigenlijk lief bedoeld. Alleen komt het er soms uit als een sneer.
  • Je partner is bang om achter te blijven. In de coaching zie ik dat tegenwerken soms ook angst is. Gaat de één ervoor, dan denkt de ander: straks lukt het wel, en zit ik hier nog met mijn kilo's.
  • Je partner wil het zelf gewoon niet. Zonder eigen motivatie wordt afvallen heel lastig. Dat geldt voor jou, en net zo goed voor je partner.

Begin bij jezelf, niet bij je partner

Je kunt je partner niet veranderen. Jezelf wel. Daarom is mijn eerste advies: kies in de basis voor jezelf, en wees zelf het voorbeeld.

Laat je niet afleiden door wat je partner, je vriendinnen of je collega's ervan vinden. Volg je eigen plan. In de coaching zie ik het vaak: de eerste weken gaat het over wat de partner allemaal vindt. Maar worden de resultaten zichtbaar, dan draait het om. Dan komen dezelfde mensen vragen hoe je het doet.

Vertel het ook met overtuiging. Zeg niet: "Ik ga binnenkort proberen af te vallen." Zeg wat je gaat doen, en dat je hoopt dat je partner je daarin steunt. Twijfel je zelf, dan gaat een ander er ook minder snel in geloven.

Wil je weten waarom die eigen keuze zo veel uitmaakt? Dat heet autonomie, en ik leg het uit in de zelfdeterminatietheorie.

Zo voer je het gesprek

Soms is een goed gesprek nodig. Iris gaf in de podcast een voorbeeld van hoe je dat aanpakt. Begin bij jezelf: je bent aan het afvallen, en je voelt je daarin niet gesteund. Leg uit waarom het belangrijk voor je is. Bijvoorbeeld dat je niet lekker in je vel zit, en dat je je niet meer onzeker wilt voelen.

Dat werkt beter dan "jij doet ook nooit eens mee". Je valt de ander niet aan, je vertelt hoe het voor jou is. In de podcast noemen we dat geweldloos communiceren. Je partner denkt misschien dat het alleen om er mooier uitzien gaat. Hoort hij of zij hoe jij je voelt, dan ontstaat er vaak veel meer begrip.

Maak het daarna concreet. Iris gaf voorbeelden die je zo kunt overnemen:

  • even opletten met de olie als je partner kookt;
  • vragen wat jij nodig hebt als hij of zij boodschappen gaat doen;
  • eens proberen wat jij op tafel zet, ook als daar minder calorieën in zitten dan normaal.

En draai het ook om. Vraag je partner: hoe sta jij hierin? Geloof je dat ik dit kan? Dat kan best pijnlijk zijn. Misschien hoor je: "Dit is je honderdste dieet." Maar dan weet je tenminste waar je staat, en kun je daar samen over praten.

Iris zegt het simpel: soms moet je het gewoon even hardop zeggen. Ik zie dat ook zo. Je moet je partner wel de kans geven om je te steunen.

Steun of controle: wat is het verschil?

Niet alle hulp is steun. Sommige partners denken dat ze helpen door in de gaten te houden of je niks ongezonds eet. Iris was daar in de podcast duidelijk over:

Dat is als partner zijnde geen steun. Want dan ben je gewoon iemand aan het controleren.

Iris VeenstraMede-presentator Maak Afvallen Makkelijk, aflevering 119

Een grapje bij elke koekjestrommel, commentaar vanaf de bank, "zou je dat nou wel doen?": dat voelt niet als hulp. Het voelt als iemand die over je schouder meekijkt.

Echte steun begint bij een vraag: wat kan ik doen om je te helpen? Daarna komt de partner zelf met ideeën. Samen koken, samen boodschappen doen, samen gaan sporten.

Iris vertelde in de podcast wat zij zelf fijn vindt. Heeft ze zin om een kapsalon te bestellen, dan zeg ik niet dat ze te zwaar is. Ik stel gewoon voor dat ik even naar de supermarkt ga voor groenten en iets gezonds. Kleine dingen, maar ze voelt zich er niet door aangevallen.

Afspraken thuis: boodschappen, snacks en het avondeten

Woon je samen, dan bepaalt wat er in huis ligt voor een groot deel wat je eet. Een paar afspraken die helpen:

  1. Haal het lekkers niet standaard in huis. Spreek af dat chips, koek en snoep niet in de kast liggen. Hebben jullie samen zin in iets lekkers, dan haal je het. Dat was een van mijn tips in aflevering 7. Waarom een open zak zo snel leeg is, lees je in bodemdrang.
  2. Doe samen boodschappen. Maak er een uitje van, en leg rustig uit waarom je iets kiest. Niet alsof je partner dom is, maar zodat hij of zij het snapt. Meer tips voor de winkel staan in slim boodschappen doen.
  3. Kook zelf het avondeten, als dat kan. Dan heb je het zelf in de hand. Jullie kunnen gewoon hetzelfde eten. Jij schept wat meer groenten en wat minder pasta, je partner neemt wat hij of zij wil.
  4. Kookt je partner? Maak er een quizje van. Veel mensen snappen niet hoeveel er in olie en boter zit. Verbieden werkt vaak niet, uitleggen wel.

Zo'n quizje kan heel simpel. Vraag: zitten er meer calorieën in olijfolie of in aardappelen? Veel mensen gokken aardappelen. Olijfolie wint met afstand. Hoeveel precies, en wat je eraan doet, lees je in verborgen calorieën.

Wat als de opmerkingen blijven komen?

Opmerkingen krijg je toch wel, van je partner, je collega's of op het terras. Een paar vragen die in de podcast voorbijkwamen, helpen om er rustiger naar te kijken:

  • Kan ik hier iets mee?
  • Ben ik het er zelf mee eens?
  • Of zegt het meer over de onzekerheid van degene die het zegt?

Ben je het er niet mee eens, laat het dan los en ga door met je plan. Wordt het telkens hetzelfde grapje, zeg dan één keer duidelijk dat je het niet leuk vindt, en waarom. Hoe je vriendelijk nee zegt tegen eten en drinken van anderen, lees je in nee zeggen tegen eten.

Is je partner niet de persoon bij wie je je verhaal kwijt kunt? Zoek dan iemand anders. Een vriendin, een buurvrouw, iemand die zelf ook aan het afvallen is. Je hoeft het niet helemaal alleen te doen.

En voelt het niet meer als plagen maar als kleineren, en lukt praten samen niet? Dan is dat iets voor een huisarts of een relatietherapeut. Daar is geen afvaltip tegen opgewassen.

Wil je iemand naast je die meedenkt, ook als het thuis even niet meezit? Dat doen we in de coaching.

Uit de podcast

Dit artikel is gebaseerd op deze afleveringen van Maak Afvallen Makkelijk.

Bronnen

Klik op een titel om de bron zelf te lezen.

  1. 1.Gorin e.a. (2018), Randomized Controlled Trial Examining the Ripple Effect of a Nationally Available Weight Management Program on Untreated Spouses. Obesitypubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  2. 2.Jackson, Steptoe en Wardle (2015), The influence of partner's behavior on health behavior change: the English Longitudinal Study of Ageing. JAMA Internal Medicinepubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
Jelle Veenstra

Snappen waarom het steeds terugkomt? Dat oefenen we samen.

Gedrag verander je niet met wilskracht alleen. In de persoonlijke coaching kijk ik 90 dagen met je mee: wanneer het gebeurt, wat eraan voorafgaat en wat bij jou werkt om het anders te doen.

Laat je gegevens achter, dan stuur ik je persoonlijk een berichtje.

Plan je gratis kennismaking

Geen verplichtingen.