Werken fatburners? Wat erin zit en wat het echt doet
Door Jelle Veenstra7 min lezen
Kort antwoord
Nee, niet zoals de pot belooft. Een fatburner verbrandt geen vet voor je. Het hoofdingrediënt is meestal cafeïne. Daarmee verbruik je in korte metingen een paar tientallen calorieën op een dag extra. Voor groene thee, garcinia, CLA en L-carnitine vindt onderzoek geen of maar een klein effect. Ondertussen kan er veel cafeïne of zelfs een verboden stof in zitten. Afvallen loopt via je caloriebalans.
Scroll een avond door Instagram en je komt ze vanzelf tegen. Potjes die beloven dat je vet verbrandt, het liefst 24 uur per dag, zelfs in je slaap. Vaak aangeprezen door influencers met honderdduizenden volgers.
In aflevering 74 van onze podcast hebben we er een hele aflevering aan gewijd. Iris wist niet eens wat een fatburner was. Ik had er wel een uitgesproken mening over.
Ik noem het wel eens miljoenenhandel in gebakken lucht.
Jelle, in aflevering 74Dat is mijn mening uit de podcast. Wat onderzoek zegt, zet ik er hieronder per stof naast. Dat beeld is iets genuanceerder, maar niet rooskleuriger.
Wat is een fatburner?
Een fatburner is een supplement, meestal een pilletje of een poeder, dat belooft dat je er vet mee verbrandt. Je ziet ze veel in de sportschool en de krachtsportwereld, maar ook bij mensen die willen afvallen. Het idee is simpel: elke dag een pilletje, en het vet verdwijnt vanzelf.
Ze spelen in op een begrijpelijke wens. Zoals we het in de podcast zeiden: mensen willen vet verbranden zonder er ook maar iets voor te hoeven doen.
Alleen is de naam misleidend. De stoffen in een fatburner gaan niet je lichaamsvet verbranden zodra je ze inneemt. Klinkt iets te mooi om waar te zijn, dan is het dat meestal ook. Als iemand echt een pil had uitgevonden die je vet laat verbranden, zei ik in de podcast, dan was die persoon de rijkste mens van de wereld.
Wat zit er in een fatburner?
Het hoofdingrediënt is meestal cafeïne. Daarnaast kom je vaak groene thee-extract, L-carnitine, CLA en garcinia tegen.
Cafeïne
Cafeïne maakt je wakker en scherp. Je voelt je energieker, en misschien ga je daardoor iets meer bewegen. Je verbruik stijgt er ook een beetje van.
Hoeveel? Onderzoekers van de Universiteit Maastricht zetten zes publicaties op een rij waarin mensen in een meetkamer zaten. Daar meet je precies hoeveel energie iemand in 24 uur verbruikt. Per milligram cafeïne steeg dat verbruik met ongeveer 0,4 tot 0,5 kilojoule. Reken je dat om, dan geeft 200 milligram cafeïne ongeveer 21 kilocalorieën extra op die dag. Bij 400 milligram, de veilige bovengrens voor een gezonde volwassene, is het ongeveer 42 kilocalorieën.
Dat is een rekensom met een gemiddelde uit korte onderzoeken. Het betekent niet dat iedereen elke dag zoveel extra verbrandt. Of het effect blijft als je weken achter elkaar cafeïne slikt, laat deze analyse niet zien.
Het past bij wat we in de podcast zeiden: het gaat om tientallen calorieën per dag extra. Niet om vet dat als sneeuw voor de zon verdwijnt. Wat wel en niet werkt voor je verbruik, lees je in stofwisseling versnellen.
Groene thee-extract
Groene thee bevat cafeïne en catechinen. Een Cochrane-overzicht uit 2012 bekeek onderzoeken van minstens twaalf weken bij volwassenen met overgewicht. Zes onderzoeken buiten Japan, met samen 532 deelnemers, konden worden samengevoegd. Daar was het verschil met de vergelijkingsgroep gemiddeld 0,04 kilo. Dat is zo goed als niets, en het kan net zo goed toeval zijn. De acht Japanse onderzoeken liepen te ver uiteen om samen te voegen. Daar varieerde het verschil van 0,2 tot 3,5 kilo in het voordeel van groene thee. De onderzoekers noemen het gewichtsverlies klein en waarschijnlijk niet van betekenis.
L-carnitine
In de podcast was ik er kort over: het doet net niks voor je. Eerlijk is eerlijk, onderzoek is iets milder. Een overzicht van 37 onderzoeken met bijna 2300 deelnemers vond gemiddeld 1,2 kilo meer gewichtsverlies dan in de vergelijkingsgroepen. Ook in alleen de betere onderzoeken bleef dat effect op het gewicht overeind. Een ander overzicht van negen onderzoeken met ruim 900 deelnemers kwam op 1,3 kilo. Daar werd het effect wel kleiner naarmate mensen het langer gebruikten. Een klein beetje dus, en geen vervanging voor een calorietekort.
CLA en garcinia
CLA is een vetzuur. Een overzicht van zeven onderzoeken van minstens een half jaar vond gemiddeld 0,7 kilo meer gewichtsverlies dan met een nepmiddel. Vier van die zeven onderzoeken hadden ernstige gebreken in hoe ze hun werkwijze beschreven. Volgens de onderzoekers laat dat niet overtuigend zien dat CLA op lange termijn iets betekent.
Garcinia is een vruchtextract. Negen samengevoegde onderzoeken lieten op korte termijn gemiddeld 0,88 kilo verschil met een nepmiddel zien. Volgens de onderzoekers is dat klein, met een onzekere betekenis. Een latere analyse van 54 onderzoeken naar kruidenmiddelen zag voor garcinia en groene thee als los middel geen effect.
En alles bij elkaar?
Een groot overzicht uit 2021 vond 315 gecontroleerde onderzoeken naar 14 soorten supplementen en alternatieve behandelingen om af te vallen. Maar 52 daarvan hadden een laag risico op vertekening en genoeg gegevens om iets te zeggen. En van die 52 zagen er maar 16 een aantoonbaar verschil in gewicht, van 0,3 tot bijna 5 kilo. Het bewijs dat zulke middelen werken, is volgens de onderzoekers dun.
Een gemeten verschil in een onderzoek is dus nog geen verschil dat jij merkt. Vraag je bij elke pot af: is het effect groot genoeg, betrouwbaar genoeg en veilig genoeg?
Zijn fatburners gevaarlijk?
Niet elke pot is gevaarlijk. Maar je weet vaak niet goed wat je slikt. In de podcast zeiden we het zo: je hebt geen idee wat erin zit.
- Veel cafeïne. Volgens het Voedingscentrum is tot 400 milligram cafeïne per dag veilig voor gezonde volwassenen, en niet meer dan 200 milligram per keer. Dat is een bovengrens, geen advies om zoveel te nemen. Ben je zwanger, dan is het advies niet meer dan 200 milligram per dag. Een kopje filterkoffie heeft er ongeveer 60. Voor supplementen die gewichtsverlies beloven, staat er volgens het Voedingscentrum geen maximum in de wet. Met sommige doseringen kom je tot 1.000 milligram per dag. Dat is ruim zestien kopjes filterkoffie. Te veel cafeïne kan onder meer hoofdpijn, hartkloppingen, rusteloosheid en angstgevoelens geven.
- Slechter slapen. Bij mensen die gevoelig zijn voor cafeïne kan volgens het Voedingscentrum 100 milligram al je slaap beïnvloeden, vooral een paar uur voor bedtijd. Een pot die belooft dat hij je slaap niet in de weg staat, verdient dus een kritische blik. Waarom slaap meetelt bij afvallen, lees je in slaaptekort en afvallen.
- Verborgen stoffen. De NVWA onderzocht in 2016 libidoverhogers, afslankmiddelen, fatburners en pre-workouts. In ruim 60 procent van de 160 onderzochte producten zaten een of meer gereguleerde, farmacologisch werkzame stoffen. Dat gaat over die onderzochte producten, niet over elke pot in de winkel. Sinds januari 2026 houdt de NVWA een Blocklist bij van supplementen met verborgen gevaarlijke stoffen, zoals sibutramine. Die stoffen staan niet op het etiket en kunnen volgens de NVWA onder meer hart- en vaatproblemen en lever- en nierschade geven.
Gebruik je medicijnen of krijg je klachten? Overleg dan met je huisarts of apotheker.
Het echte risico zit in je hoofd
Er is nog iets wat op geen enkel etiket staat. In de podcast hadden we het over het placebo-effect, en dat werkt twee kanten op.
De een slikt een fatburner en denkt: dan moet ik er ook gezond bij gaan eten. Valt die persoon af, dan kun je dat niet zomaar aan de pot toeschrijven, want het eten veranderde ook. De ander denkt: ik neem een fatburner, dan kan ik ook vet eten. Juist die tweede gedachte werkt je afvallen tegen. Het beetje extra verbruik van een fatburner eet je zo weer op.
Ook onderzoekers waarschuwen dat zulke middelen de aandacht kunnen afleiden van wat wel werkt.
Waarom je bij Mr. Food Coach nooit een fatburner koopt
Fatburners zijn big business. Toen Iris in de podcast grapte dat er dan vast binnenkort een Mr. Food Coach-fatburner zou komen, was mijn antwoord kort: nooit van mijn leven. Ik zou het niet over mijn hart kunnen krijgen om zulke dingen te verkopen, omdat het gewoon niet werkt.
Ik denk dat je beter mensen echt goed kunt helpen. Dan komen er vanzelf meer mensen naar je toe. Ik heb zelf ooit ook een pot vetburner gekocht, tot ik me erin ging verdiepen. Dat verhaal lees je over mij.
Wat werkt dan wel?
Geen pot, maar je caloriebalans. Krijg je langere tijd minder energie binnen dan je verbruikt, dan haalt je lichaam het verschil uit je vetvoorraad. Hoe dat werkt, lees je in wat is de caloriebalans.
Dat gaat niet in een dag, en ook niet op één plek. Waarom niet, lees je in buikvet kwijtraken.
Onze samenvatting in de podcast was dan ook kort: koop ze niet. Het enige wat er verbrandt bij fatburners is je geld. Wil je hulp bij een tekort dat je wel volhoudt, met gewoon eten en een normaal leven? Daar draait de coaching om.
Uit de podcast
Dit artikel is gebaseerd op deze afleveringen van Maak Afvallen Makkelijk.
Bronnen
Klik op een titel om de bron zelf te lezen.
- 1.Voedingscentrum: Cafeïne (hoeveel cafeïne mag je per dag?)voedingscentrum.nl ↗
- 2.Hursel e.a. (2011), The effects of catechin rich teas and caffeine on energy expenditure and fat oxidation: a meta-analysis. Obesity Reviewspubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
- 3.Jurgens e.a. (2012), Green tea for weight loss and weight maintenance in overweight or obese adults. Cochrane Database of Systematic Reviewspubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
- 4.Talenezhad e.a. (2020), Effects of l-carnitine supplementation on weight loss and body composition. Clinical Nutrition ESPENpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
- 5.Pooyandjoo e.a. (2016), The effect of (L-)carnitine on weight loss in adults. Obesity Reviewspubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
- 6.Onakpoya e.a. (2012), The efficacy of long-term conjugated linoleic acid (CLA) supplementation on body composition. European Journal of Nutritionpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
- 7.Onakpoya e.a. (2011), The use of Garcinia extract (hydroxycitric acid) as a weight loss supplement. Journal of Obesitypubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
- 8.Maunder e.a. (2020), Effectiveness of herbal medicines for weight loss. Diabetes, Obesity and Metabolismpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
- 9.Batsis e.a. (2021), A systematic review of dietary supplements and alternative therapies for weight loss. Obesitypubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
- 10.NVWA: Advies van BuRO over farmacologisch actieve stoffen in voedingssupplementennvwa.nl ↗
- 11.NVWA (2026): NVWA publiceert Blocklist van supplementen met verborgen gevaarlijke stoffennvwa.nl ↗
Lees ook
- CaloriebalansWat is de caloriebalans? Zo werkt afvallen echtElk dieet werkt via de caloriebalans, en daarom houdt bijna niemand het vol. Wat de caloriebalans is, hoe je per week rekent en waarom pizza gewoon mag.Lees het artikel 6 min
- CaloriebalansBuikvet kwijtraken: waarom het niet op één plek luktBuikvet kwijtraken lukt niet met alleen buikspieroefeningen. Waarom je niet op één plek afvalt, wat visceraal vet is en waar je vet echt heen gaat.Lees het artikel 7 min
- Mindset en volhoudenSlaaptekort en afvallen: waarom slaap zo veel uitmaaktSlaaptekort maakt afvallen lastiger: je krijgt meer trek en kiest sneller snel eten. Wat onderzoek zegt, hoeveel slaap je nodig hebt en tips uit de podcast.Lees het artikel 6 min
