Naar de inhoud

Hoe tel je calorieën? Zo doe je het goed, stap voor stap

Door Jelle Veenstra7 min lezen

Kort antwoord

Bepaal eerst ruwweg hoeveel je per dag wilt eten. Weeg daarna alles met een keukenweegschaal, bij voorkeur rauw, en noteer elk ingrediënt los in grammen in een app. Tel olie, saus, drinken en het weekend mee, en kies bij twijfel liever een te hoge dan een te lage waarde. Zie het als een leerfase tot je caloriegevoel hebt. Heb je een eetstoornis (gehad)? Overleg dan eerst met je huisarts.

"Ik eet 1200 calorieën, maar ik val niet af." Zo'n bericht komt bij ons vaak binnen. In de podcast was het antwoord kort: dan tel je je calorieën waarschijnlijk verkeerd. Niet altijd, want ook vocht kan de weegschaal een tijd laten stilstaan. Maar het is wel de eerste plek om te kijken.

Tellen is niet moeilijk. Het gaat vooral mis op een paar kleine regels. Daarom hebben we er in aflevering 187 een hele aflevering aan besteed, met een pan macaroni als voorbeeld.

Hoe tel je calorieën?

In zes stappen:

  1. Bepaal ruwweg hoeveel je per dag wilt eten.
  2. Kies een app en vul alles met de hand in.
  3. Weeg met een keukenweegschaal, rauw en onbereid.
  4. Noteer elk ingrediënt los, in grammen.
  5. Tel ook de kleine dingen mee: olie, saus, drinken en het weekend.
  6. Twijfel je, schat dan ruim.

Daarna komt de vraag hoe lang je dit doet, en wanneer je er beter niet aan begint.

Stap 1: bepaal ruwweg je doel

Je hebt een getal nodig om naar te kijken. Hoe je dat voor jezelf uitrekent, lees je in hoeveel calorieën per dag om af te vallen.

Een app rekent ook een getal voor je uit. Zie dat als een richtlijn, niet als de waarheid.

Kies geen extreem laag getal. In de podcast zeggen we: hoe lager je budget, hoe groter de verleiding om te smokkelen in de app. Dan laat je die ene koek expres even weg.

Stap 2: kies een app en vul alles met de hand in

Welke app je neemt, maakt weinig uit. Er zijn er heel veel, en de gratis versie is genoeg.

Ik zeg tegen de mensen die ik coach altijd: neem de gratis versie en vul alles met de hand in. Dan kun je het controleren, en leer je razendsnel.

Een foto van je bord laten inschatten klinkt handig. Maar een foto van bovenaf ziet niet hoeveel grammetjes je van alles hebt opgeschept.

Scan je een barcode, kijk dan even of het product en de waarden kloppen met het etiket. Soms pakt de app een heel ander product.

Stap 3: weeg rauw en onbereid

Een keukenweegschaal is je belangrijkste hulpmiddel. Het blote oog is geen meetinstrument.

Weeg je eten voordat je het kookt. Pasta, rijst en aardappelen gaan rauw op de weegschaal, en pas daarna de pan of de airfryer in. Weeg je toch gekookt, kies dan in de app ook de gekookte variant.

De reden staat in de Europese etiketregels. De voedingswaarden op een verpakking gaan over het product zoals het verkocht wordt. Alleen met een duidelijke bereidingswijze erbij mag de fabrikant de waarde van het bereide product geven. Kijk dus even welke van de twee er staat.

Gekookte pasta en rijst hebben water opgenomen. Een bord gekookte pasta weegt daardoor een stuk meer dan de droge pasta waarmee je begon. Weeg je gekookt en vul je de waarden van droge pasta in, dan tel je veel te veel. Andersom tel je veel te weinig.

Gebruik de nulknop van je weegschaal. Zet je bakje erop, zet hem op nul en doe de kwark erin. Weer op nul, dan de chiazaad, dan de muesli. Zo weeg je alles in één bakje.

En kwark is geen kwark. Mager, halfvol of vol scheelt flink, dus kies in je app precies wat je eet.

Stap 4: noteer elk ingrediënt los

Vul niet "macaroni" in, maar de pasta, het gehakt en de groente, elk in grammen. Een tosti is twee boterhammen en een plak kaas, geen "tosti".

Een kant-en-klaar gerecht in een app heeft vaak iemand anders ingevoerd. Diens stamppot is niet jouw stamppot.

Een uitzondering is een vast product van een fastfoodketen, zoals een Big Mac. Dan is het gerecht zelf juist het betrouwbaarst.

Maak het jezelf makkelijk: sla een gerecht dat je vaak maakt op als maaltijd in je app. De volgende keer hoef je alleen nog af te wegen.

Hoe tel je als je met z'n allen uit één pan eet?

Hier gaat het vaak mis. Je weegt alles rauw, maar daarna gaat alles door elkaar.

In de podcast rekenden we het voor met macaroni voor vier personen: 400 gram pasta, 400 gram gehakt en 400 gram groentemix.

Eet iedereen evenveel, dan is jouw deel een kwart: 100 gram van elk.

Maar niemand schept precies een kwart op. Noteer daarom een derde, dat is ongeveer 133 gram van elk. Dat is bewust ruim geschat. In de podcast noemen we dat de ruime-marge-methode.

Bakvet weeg je zo: zet de fles op de weegschaal voor en na het bakken. Weegt hij eerst 300 gram en daarna 280 gram, dan ging er 20 gram in de pan. Met z'n vieren is dat 5 gram per persoon.

"Maar er blijft toch wat in de pan achter?" Reken toch gewoon die 5 gram. Wie zo gaat afpingelen, houdt vooral zichzelf voor de gek.

Het zakje kruiden voor de macaroni noteren wij trouwens nooit. Dat vinden we verwaarloosbaar.

Stap 5: vergeet de kleine dingen niet

Wat je het snelst vergeet, zijn juist de kleine dingen. Het koekje bij de koffie, de suiker in je cappuccino, de melk die standaard in je koffie gaat. Ze lijken niks, maar ze tellen op.

Drinken telt ook. Iris zette na een etentje ook haar 0.0-biertjes in de app, want ook daar zitten calorieën in.

Olie, sauzen en dressing zie je ook makkelijk over het hoofd. Meer daarover lees je in verborgen calorieën.

En het weekend telt mee. In aflevering 51 komt een bekend patroon voorbij: drie dagen netjes bijhouden, dan komt het weekend en vier dagen niets, en dan weer opnieuw beginnen. Juist die dagen horen in je weekgemiddelde.

Te laag schatten is heel gewoon. Een overzicht van 59 studies met bijna 6.300 volwassenen vergeleek wat mensen opgaven te eten met wat ze echt verbruikten. In de meeste studies gaven mensen duidelijk minder op dan ze verbruikten. De onderzoekers noemen dat onderrapportage: er wordt minder opgeschreven dan er gegeten wordt. Hoe dat bij jou kan uitpakken, lees je in waarom val ik niet af.

Stap 6: twijfel je, schat dan ruim

Kun je een product niet precies vinden, kijk dan eerst op het etiket. Lukt dat niet, zoek dan een vergelijkbaar product op, bijvoorbeeld in de Caloriechecker van het Voedingscentrum, en ga uit van een realistische waarde. Twijfel je tussen twee waarden, neem dan de hogere. De neiging is om de laagste aan te klikken, en die blijft daarna in je lijst staan.

Ook het etiket is geen exacte meting. Volgens de Europese regels gaat het om gemiddelde waarden, op basis van een analyse of een berekening.

Uit eten? Dan weet je niet hoeveel boter de kok gebruikte, en dat hoeft ook niet. Iris vulde na een etentje 250 gram kip in, de satésaus apart en hoog geschat, de patat, de drankjes en voor het toetje gewoon een taart van 600 calorieën.

Liever iets te hoog dan te laag. Dan is de kans veel groter dat je tekort ook echt een tekort is. In de podcast vatten we het zo samen: niet streven naar perfectie, maar naar eerlijkheid.

Hoe lang tel je, en hoe stop je ermee?

Tellen is een leerfase, geen levenslang project. Waarom, lees je in moet je calorieën tellen om af te vallen.

Hoe lang die fase duurt, verschilt per persoon. Een vast aantal weken bestaat niet. Het doel is caloriegevoel: dat je van productgroepen ongeveer weet waar ze zitten, zonder alles op te zoeken.

Zo bouw je het af:

  • Lees zelf etiketten. Iris zegt in de podcast dat ze een lui caloriegevoel heeft, omdat ze het gewoon aan mij vraagt. Zelf opzoeken leert je meer.
  • Vergelijk binnen een productgroep. Twee smeerkazen of twee mueslis die er hetzelfde uitzien, kunnen flink verschillen. Leg ze in de supermarkt eens naast elkaar.
  • Tel af en toe weer een week. Iris en ik tellen zelf niet meer elke dag, het is een soort tweede natuur geworden. Maar af en toe doen we het nog wel.

Een week opnieuw bijhouden is een snelle manier om te zien of je ongemerkt bent gaan schuiven.

Wanneer kun je beter niet tellen?

Voor sommige mensen is tellen geen goed idee. Heb je een eetstoornis (gehad), of merk je dat eten en getallen je gedachten gaan beheersen? Begin dan niet met tellen, maar praat eerst met je huisarts. Volgens Thuisarts is er goede hulp, en die begint bij de huisarts.

Onderzoek wijst die kant ook op. Van 105 mensen met een eetstoornis gebruikte ongeveer driekwart de calorie-app MyFitnessPal. Van hen vond 73 procent dat de app bijdroeg aan hun eetstoornis. Dat is hun eigen ervaring, geen bewijs dat een app een eetstoornis veroorzaakt.

Bij 493 Amerikaanse studenten hing het gebruik van een calorie-app samen met meer zorgen over eten en strenger lijnen. Ook dat is een verband, geen oorzaak.

En voor iedereen geldt: wordt tellen een obsessie, stop er dan even mee. Blijft het door je hoofd spoken, bespreek het dan met je huisarts.

Wil je dat iemand met je meekijkt in je eerste weken tellen? Dat kan in de coaching.

Uit de podcast

Dit artikel is gebaseerd op deze afleveringen van Maak Afvallen Makkelijk.

Bronnen

Klik op een titel om de bron zelf te lezen.

  1. 1.Europese Unie (2011), Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, artikel 31eur-lex.europa.eu ↗
  2. 2.Burrows e.a. (2019), Validity of Dietary Assessment Methods When Compared to the Method of Doubly Labeled Water: A Systematic Review in Adults. Front Endocrinolpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  3. 3.Levinson e.a. (2017), My Fitness Pal calorie tracker usage in the eating disorders. Eat Behavpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  4. 4.Simpson en Mazzeo (2017), Calorie counting and fitness tracking technology: Associations with eating disorder symptomatology. Eat Behavpubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
  5. 5.Thuisarts (NHG): Eetstoornisthuisarts.nl ↗
  6. 6.Voedingscentrum: Caloriechecker (Hoeveel calorieën zitten erin?)voedingscentrum.nl ↗
Jelle Veenstra

Snappen wat er bij jou gebeurt? Dat zoeken we samen uit.

Hoe het werkt, lees je hier. Hoe het in jouw week zit, is een ander verhaal. In de persoonlijke coaching kijk ik 90 dagen met je mee, met elke week een check-in via WhatsApp. Zo leer je zelf zien wat er gebeurt en hoe je bijstuurt.

Laat je gegevens achter, dan stuur ik je persoonlijk een berichtje.

Plan je gratis kennismaking

Geen verplichtingen.